كليات راهنماى برنامه درسى رياضى

فعالیت های آموزشی در هر کشور را میتوان سرمایه گذاری یک نسل برای نسل دیگر دانست. هدف اصلی این سرمایه گذاری توسعه انسانی است به عبارت دیگر هدف فعالیتهای آموزشی رشد و آگاهی و توانمندیهای بالقوه انسان است. هدف های آموزشی و روشهای آموزشی در کشورهای مختلف جهان شباهتهای زیادی به هم دارند و مقایسه میزان تحقق آنها، پژوهشگران را متوجه تأثیر عوامل گوناگونی که در فرایند آموزش و یاددهی یادگیری دخالت دارند کرده است. برخی از این عوامل و عناصر مانند کتابهای درسی و برنامه های آموزشی و درسی را متخصصین موضوعی تهیه میکنند، و برخی عوامل دیگر مانند شکل و ساختار سیستم آموزشی مانند ساعات تدریس و روشهای ارزشیابی آموزشی توسط متخصصین آموزشی تعریف میشوند. اما برخی دیگر از عوامل به باورها و انتظارات دانش آموزان و معلمان درباره نقشها و هدفهایشان از فعالیت های آموزشی مربوط میشوند.

معلمان و دانش آموزان با علایق باورها و انگیزه های متفاوتی به کلاس درس می آیند و باورها و انگیزه های آنان بر فرایند یاددهی یادگیری تأثیری تعیین کننده دارند. مثلاً، اینکه دانش آموزان با چه توانمندیهای اولیه و چه میزان تجربه به کلاس درس ریاضی می آیند و معلم، توانایی آنها در فهم مسائل را چگونه ارزیابی میکند بر فرایند آموزش در کلاس درس مؤثر است. همچنین اگر دانش آموزان برای حل مسائل ریاضی بر این باور باشند که فقط باید به دنبال یک پاسخ صحیح رفت بیش از آنکه به راه حل ها درک مفهوم مسئله و چگونگی آن بیندیشند و صرف نظر از اینکه مسئله را تا چه حد فهمیده یا راه حلهای مختلف آن را آزموده باشند به فکر یافتن و بیان پاسخ صحیح خواهند بود.

هدف از آموزش ریاضی تنها پرورش نخبه ها و علاقه مندان به ریاضی یا افراد خاصی که میخواهند رشته ریاضی را در سطح دانشگاهی ادامه دهند نیست بلکه در این برنامه هدف از آموزش ریاضی بهتر زندگی کردن دانش آموزان میباشد. بنابراین برقراری ارتباط بین ریاضی و زندگی روزمره کسب مهارتهای مدل سازی ریاضی و حل مسئله رشد مهارتهای تفکر، برقراری ارتباط بین نمایشهای مختلف ریاضی و تعبیر و تفسیر آنها برقراری ارتباط بین ریاضی و سایر علوم و در حالت کلی، بکارگیری مفاهیم ریاضی در محیط پیرامونی و تفسیر و تحلیل آنها از جمله هدفهای اصلی این برنامه درسی است. از دیگر دلایل ارائه یک برنامه درسی ریاضی جدید میتوان به نتایج آزمون بین المللی نیز اشاره کرد که بر اساس نتایج آنها دانش آموزان ایرانی از قدرت بالایی در پاسخگویی به سؤالاتی که در اهداف بالا ذکر شده برخوردار نبوده اند. از طرفی تحولات و تغییرات اجتماعی باعث تغییر نیازها و انتظارات دانش آموزان شده است و این برنامه درسی نیازهای جدید دانش آموزان و جامعه را مورد توجه قرار داده است. رشد آموزش ریاضی و رویکردهای جدید آموزش ریاضی نیز از دیگر دلایلی است که اصلاح برنامه درسی فعلی را ضروری می کند.

امیرالمؤمنین علی(ع) در حکمت ۹۲ می فرمایند : «آموزش و یادگیری فقط از راه تعقل و درک و فهم تحقق می یابد»، بنابراین برنامه های درسی خصوصاً برنامه درسی ریاضی که اساس آن بر منطق و عقل بنا شده است باید به گونه ای تدوین شود که موجبات تحول در شیوه های سنتی تدریس معلمان را فراهم آورد و به جای طراحی برای آموزش و انتقال دانش دانش آموزان را به فراگیری راه های کسب دانش و یادگیری هدایت نماید. خصوصاً در دوره ابتدایی که اولین گامهای آموزش رسمی شکل می گیرد، تدوین برنامه های ۱ آموزشی باید با رعایت استانداردهای آموزش ریاضی چون حل مسئله اثبات و استدلال اتصال پیوندهای موضوعی - مفهومی و گفتمان ریاضی همراه باشد تا موجبات تربیت نسلی سالم با نشاط پرسشگر فکور و متخلق به اخلاق اسلامی فراهم آید.

ضرورت و اهمیت آموزش ریاضی

وظیفه اصلی آموزش و پرورش به عنوان یک نهاد دولتی پرورش نیروهای انسانی متعهد و کارآمد برای ورود به جامعه است. همگان باید بتوانند استعدادها و تواناییهای ذاتی خود را پرورش دهند و متناسب با آنها نقش مناسبی را در جامعه بازی کنند تا در نهایت جامعه به سمت تعالی معنوی و مادی پیش رود. در این راستا ریاضی نقش عمده ای ایفا میکند یک دانش ریاضی مناسب و یک آموزش مناسب از ریاضی پایه اصلی کارآمدی نیروهای انسانی است ریاضی اولاً همانند زبانی است که به طور مداوم نیازمند آنیم تا آنچه که می بینیم، می دانیم و می فهمیم را با روشهای دقیق توصیف و تشریح کنیم و از این طریق دانایی خود را گسترش دهیم و از ریاضی در حل مسائل استفاده کنیم. به همین خاطر است که ریاضی را زبان علم مینامند و در هر برنامه درسی ریاضی حضور دارد. ثانیاً ریاضیات علمی است که دارای نظم و سازگاری درونی است و به منظور پرورش نظم فکری و بالا بردن قدرت اندیشیدن و استدلال منطقی و نیز خلاقیت ذهنی مورد توجه قرار می گیرد. نیاز به ریاضی یک نیاز زیربنایی است و هرگونه عمل منطقی و حساب شده و برنامه ریزی شده در زندگی محتاج داشتن مهارتهای اصلی ریاضی مانند تجزیه و تحلیل درک روابط منطقی بین مفاهیم و وقایع و پیش بینی نتایج احتمالی است. جنبه دیگری از ریاضی نیازمند آزادی اندیشه و رهایی از قید زمان و مکان است زیرا در بسیاری از موارد مطالعات در خارج از فضای سه بعدی و در فضاهای آفریده شده ریاضیدان صورت میگیرد. اگرچه نهایتاً ریاضیدان وابسته به مفاهیم و تصوراتی است که ریشه در مفاهیم پیرامونی دارد.